Frank Capra

"It was a great discovery for me. I discovered language. I discovered poetry. I discovered poetry at Caltech, can you imagine that? That was a big turning point in my life. I didn't know anything could be so beautiful."

Frank Capra (Francesco Rosario Capra) rođeni Sicilijanac, jedan je od najpoznatijih režisera starog Hollywood-a. Predstavlja svojim delom sve suprotno od onoga na šta smo navikli kad su u pitanju stanovnici ovog italijanskog ostrva.

Dete je imigranata koji su početkom XX veka došli u Ameriku. Anegdota je da su prilikom putovanja sa Istočne na Zapadnu obalu jeli samo hleb i banane zbog oskudnog znanja engleskog jezika. Njegovi roditelji bili su vredni i marljivi ljudi, čiji cilj dolaska nije bio brzo bogaćenje. Već puko življenje od svog rada. Iz zahvalnosti za pruženu šansu, poljubili su zemlju po dolasku u Los Anđeles, što će ostati u njegovom sećanju. Godinama kasnije Frank priznaje kako majka nikad njegov rad nije shvatala ozbiljno. Čak i kad je doveo da odgleda pretpremijeru filma pitala ga je: “Pa dobro, Frank, ali kada ćeš ti konačno da nađeš pravi posao?”

Bio je jedini u porodici sa diplomom. Trudio se, usput radeći najraznovrsnije poslove, da završi koledž. Upisao je studije koje Ameri nazivaju chemical engineering, a predstavljaju sintezu znanja iz hemije, biologije, ekonomije, fizike i matematike. O studijama je izjavio sledeće:

"It was a great discovery for me. I discovered language. I discovered poetry. I discovered poetry at Caltech, can you imagine that? That was a big turning point in my life. I didn't know anything could be so beautiful."

Poznavanje inženjerstva je značilo i priličnu samostalnost u radu, jer je osmislio mnoge specijalne efekte.

Zašto Frank Capra?

Ako je Mario Puzo samouvereno govorio da on nije pisao o mafiji, već o porodici, onda je to tragično. Jer sve na šta se svodi život “porodice” je krvna osveta. Ne sumnjam da je knjiga verodostojna, da “porodica” tako funkcioniše, ali govori o niskim pobudama i nasilju kao jedinom rešenju. Više bih cenila njegov rad da je izjavio kako izvlači na svetlost dana brutalnost i užase koje prate način vođenja poslova od strane “porodice”. Nasleđeni, sa kolena na koleno, bez promene. Iako je XXI vek bio na pragu. Tako se stiče utisak da nije ukazao na krvnu osvetu kao problem koji treba da se rešava, već da se veliča kao modus operandi.

Nasuprot njegovim knjigama, filmovi Franka Capre, kao i njegov život, govore u prilog tome da jedinka može da evoluira. U jednom trenutku u “A Streetcar named desire”, Blanche kaže svojoj sestri otprilike ovo “Zašto si sa njim, ljudi su napredovali, izašli su iz pećine, čitaju i stvaraju poeziju?!”. To je ono o čemu Capra govori kad kaže da su ga studije promenile. “Changed my whole viewpoint on life from the viewpoint of an alley rat to the viewpoint of a cultured person."

Film remek-delo je “It's a wonderful life”.

Na suptilan, nenametljiv način, Capra stavlja u prvi plan pojedinca. Iako možda mislimo da su naši životi haotični, beznačajni, usamljenički i nepovezani, ovaj film daje jako utemeljenje činjenici da je svako nepohodan, poseban. Doživljaj tokom gledanja ovog filma je doživljaj onoga što Mediteran, sazreo i distanciran od nasleđa plemenskih zajednica, jeste. Zrači toplinom, povezanošću čoveka sa okolinom, životom i samim sobom. Uz to je još i nepohodna pauza za vreme koje posmatramo svoj dosadašnji život, kao što bi posmatrali morske talase dok leškarimo na pesku. To je upravo ono što su James Stewart i Henry Travers uspeli da prenesu. Henry kao Anđeo čuvar i Stewart kao potencijalni samoubica kojem je Bog poslao pomoć. Zajedno, revidiraju značaj lika kojeg glumi Stewart.

Ne, radnja se ne dešava na moru, već pred Božić, negde u centralnoj Americi. Ima dosta snega :). Ali je lagan, opuštajuć, a opet ozbiljan i potreban, poput sieste.

Nakon šezdestetih godina Capra pada u zaborav, na sreću ne i njegovi filmovi. Ono što je kasnije Hollywood postao, opisuje ovako: “The winds of change blew through the dream factories of make-believe, tore at its crinoline tatters ... The hedonists, the homosexuals, the hemophiliac bleeding hearts, the God-haters, the quick-buck artists who substituted shock for talent, all cried: "Shake 'em! Rattle 'em! God is dead. Long live pleasure! Nudity? Yea! Wife-swapping? Yea! Liberate the world from prudery. Emancipate our films from morality!" ... Kill for thrill—shock! Shock! To hell with the good in man, Dredge up his evil—shock! Shock!”

Ako volite crno-bele filmove, top pet su:

1. “It happened one nihgt” (Clark Gable, Claudette Colbert)

2. “It's a wonderful life” (James Stewart, Donna Reed)

3. “Meet John Doe” (Gary Cooper, Barbara Stanwyck)

4. “You Can't Take It with You” (James Stewart, Jean Arthur)

5. “Mr. Deeds Goes to Town” (Gary Cooper, Jean Arthur)

Fotografija: preuzeto sa interneta